ID: 56876
Paesens en Moddergat: Monument van de maand
Geen aanbiedingen geplaatst
Omschrijving
Monument van de maand: Paesens en Moddergat
Auteur: Maaike Kuipers
Uitgever: Noord-Nederlands Bureau voor Toerisme, Drachten
ISBN: 90 73845 55 6
Blz. 73
Hardcover
Verschenen: 2e jaargang, nummer 6, oktober 1987
Nederlands geschreven
zwart/wit illustraties
Veel foto's en achtergrondinformatie zijn te vinden in het boek "Paesens- Moddergat" dat door de stichting Monument van de Maand is uitgegeven als deel 6 (jaargang 2) van een reeks boeken over Friese monumenten.
Kan worden opgehaald uit Sint Nicolaasga. Verzenden (via PostNL) is ook mogelijk, maar dan zijn de verzendkosten voor de koper
Tweelingdorpjes in kop van Friesland schijnen eenheid
Paesens en Moddergat monument van de maand
In de kop van Friesland liggen, verscholen achter de dijk langs de Waddenzee, de tweelingdorpjes Paesens en Moddergat. Tegenwoordig zijn de plaatsen tegen elkaar aangegroeid en lijken ze een eenheid te vormen. Dit is maar schijn. Paesens kwam rond de elfde eeuw als nederzetting tot stand. Moddergat daarentegen pas omstreeks 1800.
De uiterste noordkust van Friesland bleek een gunstige vestingsplaats te zijn. Met elk getij slibde kostbaar, nieuw land aan. Sommige historici menen dat de kuststrook al werd bewoond, voor er dijken werden aangelegd, waardoor de bewoonde gebieden veilig kwamen te liggen. Anderen wijzen op het feit dat de dorpskerk van Paesens omstreeks 1200 gebouwd moet zijn en wel na de dijkaanleg, zoals onder andere geconcludeerd kan worden uit de afwezigheid van een terp. Hoe het ook zij, het bouwland was van goede kwaliteit en de vissers konden via de geulen in het wad en de rivier de Paesens de Waddenzee bereiken.
Onder invloed van een omvangrijke bedijking in 1592 slibde opnieuw buitendijks land aan ter hoogte van het dorp Paesens, Daardoor konden vissers steeds moeizamer hun vloot bereiken. Doordat ze zich verschillende malen in westelijke richting verplaatsten, waren uiteindelijk rond 1800 achtereenvolgens de buurtschappen De Kamp en De Oere, Samen vormden zij de plaats Moddergat.
Molen
In de twee dorpen is nog steeds een behoorlijk aantal monumenten te vinden. Overheersend in het landschap aan de rand van Paesens, bij binnenkomst vanaf de zuidkant, is de molen De Hond, De trouwe viervoeter staat samen met het jaartal van de bouw, 1861, afgebeeld op een gevelsteen, die is ingemetseld boven de ingang van deze koren- en pelmolen. De achtkantige bovenkruier is in 1968 grondig gerestaureerd en draait tegenwoordig weer regelmatig.
De hervormde kerk van Paesens staat, omringd door een klein kerkhof, midden in het dorp. Zoals bij zoveel kerkjes in Friesland is ook aan dit gebouw elke eeuw wel iets veranderd of verbouwd.
De alleroudste gedeelten, waarbij we dan vooral over het koor spreken, stammen uit de laatromaanse periode, uit ongeveer 1200, De plattegrond is eenvoudig: het eenbeukige schip gaat over in de halfronde koorruimte, In 1792 werd de westzijde verlengd, met materiaal afkomstig van de inmiddels afgebroken zadeldaktoren. Het dak werd in dat jaar voorzien van een nieuw houten torentje. Het interieur van de kerk is sober, zonder opsmuk. De kerk lijkt te passen in het leven dat de hardwerkende Paesense vissers leidden.
Beschermd
Dit vissersbestaan liet meer sporen na in het later ontstane Moddergat, december 1977 werd buurtschap de Oere een beschermd dorpsgezicht. In de loop des tijds kregen dertien huizen, twee rieten schuren en een zogenaamd boethuisje de status van monument. En uit die huizen is vaak nog goed af te leiden hoe de bewoners geleefd hebben. Het hele gezinsleven speelde zich af op een oppervlakte van vier bij vijf meter. Zo'n vissershuis had een zadeldak tussen twee topgevels. De ingang zat in een soort aanbouw, waarin zich ook de keuken bev...
Auteur: Maaike Kuipers
Uitgever: Noord-Nederlands Bureau voor Toerisme, Drachten
ISBN: 90 73845 55 6
Blz. 73
Hardcover
Verschenen: 2e jaargang, nummer 6, oktober 1987
Nederlands geschreven
zwart/wit illustraties
Veel foto's en achtergrondinformatie zijn te vinden in het boek "Paesens- Moddergat" dat door de stichting Monument van de Maand is uitgegeven als deel 6 (jaargang 2) van een reeks boeken over Friese monumenten.
Kan worden opgehaald uit Sint Nicolaasga. Verzenden (via PostNL) is ook mogelijk, maar dan zijn de verzendkosten voor de koper
Tweelingdorpjes in kop van Friesland schijnen eenheid
Paesens en Moddergat monument van de maand
In de kop van Friesland liggen, verscholen achter de dijk langs de Waddenzee, de tweelingdorpjes Paesens en Moddergat. Tegenwoordig zijn de plaatsen tegen elkaar aangegroeid en lijken ze een eenheid te vormen. Dit is maar schijn. Paesens kwam rond de elfde eeuw als nederzetting tot stand. Moddergat daarentegen pas omstreeks 1800.
De uiterste noordkust van Friesland bleek een gunstige vestingsplaats te zijn. Met elk getij slibde kostbaar, nieuw land aan. Sommige historici menen dat de kuststrook al werd bewoond, voor er dijken werden aangelegd, waardoor de bewoonde gebieden veilig kwamen te liggen. Anderen wijzen op het feit dat de dorpskerk van Paesens omstreeks 1200 gebouwd moet zijn en wel na de dijkaanleg, zoals onder andere geconcludeerd kan worden uit de afwezigheid van een terp. Hoe het ook zij, het bouwland was van goede kwaliteit en de vissers konden via de geulen in het wad en de rivier de Paesens de Waddenzee bereiken.
Onder invloed van een omvangrijke bedijking in 1592 slibde opnieuw buitendijks land aan ter hoogte van het dorp Paesens, Daardoor konden vissers steeds moeizamer hun vloot bereiken. Doordat ze zich verschillende malen in westelijke richting verplaatsten, waren uiteindelijk rond 1800 achtereenvolgens de buurtschappen De Kamp en De Oere, Samen vormden zij de plaats Moddergat.
Molen
In de twee dorpen is nog steeds een behoorlijk aantal monumenten te vinden. Overheersend in het landschap aan de rand van Paesens, bij binnenkomst vanaf de zuidkant, is de molen De Hond, De trouwe viervoeter staat samen met het jaartal van de bouw, 1861, afgebeeld op een gevelsteen, die is ingemetseld boven de ingang van deze koren- en pelmolen. De achtkantige bovenkruier is in 1968 grondig gerestaureerd en draait tegenwoordig weer regelmatig.
De hervormde kerk van Paesens staat, omringd door een klein kerkhof, midden in het dorp. Zoals bij zoveel kerkjes in Friesland is ook aan dit gebouw elke eeuw wel iets veranderd of verbouwd.
De alleroudste gedeelten, waarbij we dan vooral over het koor spreken, stammen uit de laatromaanse periode, uit ongeveer 1200, De plattegrond is eenvoudig: het eenbeukige schip gaat over in de halfronde koorruimte, In 1792 werd de westzijde verlengd, met materiaal afkomstig van de inmiddels afgebroken zadeldaktoren. Het dak werd in dat jaar voorzien van een nieuw houten torentje. Het interieur van de kerk is sober, zonder opsmuk. De kerk lijkt te passen in het leven dat de hardwerkende Paesense vissers leidden.
Beschermd
Dit vissersbestaan liet meer sporen na in het later ontstane Moddergat, december 1977 werd buurtschap de Oere een beschermd dorpsgezicht. In de loop des tijds kregen dertien huizen, twee rieten schuren en een zogenaamd boethuisje de status van monument. En uit die huizen is vaak nog goed af te leiden hoe de bewoners geleefd hebben. Het hele gezinsleven speelde zich af op een oppervlakte van vier bij vijf meter. Zo'n vissershuis had een zadeldak tussen twee topgevels. De ingang zat in een soort aanbouw, waarin zich ook de keuken bev...